W 2026 r. kwalifikująca się partia stali przechodzi odprawę celną w UE, trafia do zakładu produkcyjnego, przechodzi przez proces produkcji i może zostać sprzedana, zanim importer nabywa związane z nią certyfikaty emisji dwutlenku węgla. To rozbieżność w terminach stanowi główny problem związany z przepływami pieniężnymi, z którym borykają się obecnie producenci w związku z koniecznością dostosowania się do wymogów CBAM. Obowiązek ten obowiązuje od 1 stycznia 2026 r., podczas gdy zakup certyfikatów dotyczących tych importów rozpocznie się później. Ryzyko związane z kosztami może zatem wpływać na stan zapasów, ceny i marżę, zanim Departament Skarbu je rozliczy.

Dla dyrektora finansowego istotną zmianą nie jest kolejne pole w sprawozdaniu dotyczącym emisji dwutlenku węgla. Mechanizm CBAM stworzył zobowiązanie finansowe, którego moment wystąpienia i rozliczenie gotówkowe mają miejsce w różnych terminach. Przedsiębiorstwo musi wiedzieć, które importowane towary spowodowały powstanie tego zobowiązania oraz na jakiej podstawie emisji się ono opiera. Dział finansowy musi również wiedzieć, gdzie ten koszt wpisuje się w ekonomikę produktu, zanim rozpocznie się jego pokrywanie.

1 stycznia 2026 r. sprawił, że każdy kwalifikujący się import stał się punktem danych finansowych dla producentów zobowiązanych do przestrzegania przepisów CBAM

Ostateczny system CBAM z 2026 r. zmienił kolejność działań

Zgodnie z... ostateczny system CBAM na rok 2026 wszedł w życie 1 stycznia 2026 r., Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Podatków i Unii Celnej (DG TAXUD). Od tej daty przywóz objęty mechanizmem wiązał się z obowiązkami, takimi jak uzyskanie zezwolenia, sprawozdawczość w zakresie emisji, a w końcu zakup i przekazanie certyfikatów CBAM. Podstawą prawną jest rozporządzenie (UE) 2023/956 ustanawiające mechanizm dostosowania cen na granicach z uwzględnieniem emisji dwutlenku węgla (CBAM), a rozporządzenie (UE) 2025/2083, upraszczające i wzmacniające CBAM, stanowi część obecnych ram prawnych.

Mechanizm ten obejmuje obecnie sześć sektorów: cementowy, hutniczy, aluminiowy, nawozowy, energetyczny oraz wodorowy, z zastrzeżeniem, że Kody CN wymienione w załączniku I do rozporządzenia (UE) 2023/956. Dokument importowy nie jest zatem już jedynie dokumentem celnym. Stanowi on również dokument inicjujący przyszłe zobowiązanie finansowe związane z emisjami dwutlenku węgla.

Za każdym przepływem importu znajdują się teraz trzy pytania kontrolne

1. Czy towary wchodziły w zakres CBAM i zostały wprowadzone przez właściwy podmiot prawny?

2. Czy upoważniony zgłaszający w ramach CBAM może uzgodnić dane z TARIC i krajowych rejestrów celnych z rejestrem CBAM?

3. Czy dział finansowy może prześledzić ten sam import w kontekście podstawy emisji, kosztu produktu, rezerwy oraz ewentualnego zakupu certyfikatów?

Próg masy wynoszący 50 ton nie powoduje takiego samego wyłączenia w przypadku energii elektrycznej ani wodoru. DG TAXUD Przed uruchomieniem systemu stwierdzono, że importerzy, których import w czterech sektorach opartych na masie przekracza 50 ton, a także importerzy energii elektrycznej lub wodoru, musieli złożyć wniosek o zezwolenie lub uzyskać zezwolenie. Producenci zobowiązani do przestrzegania zasad CBAM potrzebują zatem logiki progowej powiązanej z odpowiednim towarem i podmiotem prawnym, a nie osadzonej w ogólnej polityce importowej.

Faktura przychodzi później niż powstaje zobowiązanie gospodarcze

DG TAXUD informuje, że importerzy nie nabywają certyfikatów na import w 2026 r. w trakcie tego roku. Sprzedaż za pośrednictwem wspólnej platformy centralnej rozpocznie się w Luty 2027 r., w tym certyfikaty wymagane przy imporcie w 2026 r. Towary można zatem importować, przetwarzać, fakturować klientowi i zamieniać na przychody, zanim rozpocznie się wypływ środków pieniężnych na pokrycie kosztów związanych z certyfikatami CBAM.

Taka sekwencja zmienia charakter problemu księgowego i kontrolnego. Brak faktury certyfikacyjnej w 2026 r. nie uzasadnia pomijania tego kosztu aż do 2027 r. Dział finansowy musi opierać logikę rozliczeń memoriałowych i prognozowania na danych celnych i dotyczących emisji, a nie na późniejszym terminie płatności. W przeciwnym razie marże na produktach mogą wydawać się nienaruszone, podczas gdy firma ponosi nieprzypisane przyszłe zobowiązanie. Ta rozbieżność oddziela koszt od produktu lub klienta, który go wygenerował.

Skala jest już przemysłowa, a nie eksperymentalna

Komisja Europejska podano, że w okresie od 1 do 6 stycznia 2026 r. do systemu wprowadzono 1 655 613 ton towarów objętych systemem CBAM, z czego 98% stanowiło wyroby z żelaza i stali. W tym samym Komunikat DG TAXUD, Komisja podała, że do 7 stycznia ponad 12 000 podmiotów gospodarczych złożyło wnioski o zezwolenie, a ponad 4 100 uzyskało status upoważnionego zgłaszającego. Ostateczny system CBAM na rok 2026 ma zatem już znaczący wpływ na zwykłe przepływy handlowe w sektorze przemysłowym.

CE Interim opublikowało wcześniej Artykuł dotyczący CBAM dla producentów we wrześniu 2025 r., przed wejściem w życie ostatecznego systemu i aktów wykonawczych, które obecnie regulują mechanizmy funkcjonowania. Dokument ten nadal ma znaczenie dla pierwotnych decyzji strategicznych dotyczących dekarbonizacji, przebudowy łańcucha dostaw lub delokalizacji, jednak zawarte w nim zasady dotyczące zgodności obowiązujące przed 2026 r. zostały obecnie zastąpione przez ostateczne przepisy opisane w niniejszym dokumencie.

Kwartalne ceny uprawnień do emisji dwutlenku węgla wystarczą, by rozpocząć gromadzenie rezerw

Obecnie można oszacować koszty mechanizmu korekty granicznej emisji dwutlenku węgla

Komisja Europejska opublikowała Cena certyfikatu CBAM za I kwartał 2026 r. wyniosła 75,36 euro w dniu 7 kwietnia 2026 r. oraz Cena w II kwartale 2026 r. wynosząca 75,28 euro z dnia 6 lipca 2026 r.. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/2548 w sprawie ustalania cen certyfikatów CBAM wiąże ten mechanizm z cenami aukcyjnymi w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS). W trakcie W 2026 r. Komisja stosuje cztery kwartalne średnie ważone, a od 2027 r. przechodzi na wycenę tygodniową.

Ceny te nie stanowią pełnego obrazu kosztów dostawy, ponieważ na deklarację nadal wpływają korekty regulacyjne. W ramach tych obliczeń uwzględniono rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/2620 w sprawie korekty związanej z bezpłatnym przydziałem uprawnień. Z punktu widzenia kierownictwa kwestia ta jest węższa: koszt mechanizmu korekty węglowej na granicach nie jest już nieznaną koncepcją przyszłościową. Dział finansowy dysponuje obecnie wystarczającymi informacjami, aby ustanowić zdyscyplinowaną rezerwę oraz model ekspozycji na poziomie produktów.

Co producenci zobowiązani do przestrzegania przepisów dotyczących CBAM powinni przedstawić działowi finansowemu przed zakupem pierwszego certyfikatu

• Należy zacząć od ilości importowanej i klasyfikacji CN, które zostały uzgodnione z dokumentacją celną.

• Dla każdego odpowiedniego strumienia produktów należy odnotować podstawę obliczeń emisji oraz źródło danych.

• Oszacować wymagania dotyczące certyfikatu CBAM i udokumentować założenia dotyczące ceny.

• Należy przypisać wynikowy koszt wynikający z mechanizmu korekty granicznej w handlu węglem do odpowiedniego produktu, klienta i podmiotu prawnego.

• Należy ustalić harmonogram Skarbu Państwa dotyczący finansowania zakupów certyfikatów po rozpoczęciu rozliczeń.

Ta sama zasada ma zastosowanie, gdy w innych obszarach produkcji pojawiają się problemy z kapitałem obrotowym: trudno jest kontrolować przepływy pieniężne, gdy decyzje operacyjne i dane księgowe są ze sobą niezgodne. Analiza przeprowadzona przez CE Interim dotycząca stabilizacja kapitału obrotowego opisuje tę samą podstawową usterkę w innym kontekście, gdzie zmiany w stanach zapasów, należnościach, zobowiązaniach i decyzjach operacyjnych następują szybciej niż możliwość uzyskania przejrzystości finansowej. CBAM stanowi dodatkowe, międzyfunkcjonalne ryzyko związane z przepływami pieniężnymi, które pogłębia ten problem z kontrolą.

Dane dotyczące emisji dostawców decydują o tym, czy przepis ten jest uzasadniony

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/2547 w sprawie obliczania emisji wbudowanych sprawia, że dane dotyczące emisji stanowią część łańcucha operacyjnego leżącego u podstaw deklaracji. Operator instalacji z państwa trzeciego może dysponować informacjami źródłowymi. Akredytowany weryfikator może następnie powiązać dane produkcyjne z wartością wykorzystywaną do celów zgodności. Obowiązki podmiotu składającego deklarację w ramach CBAM wykraczają zatem poza własne systemy przedsiębiorstwa importującego.

Ma to znaczenie dla łańcuchów dostaw łączących Turcję, Chiny i Indie z Niemcami i Rumunią. Ta sama kwestia dotyczy całego korytarza produkcyjnego w Europie Środkowej i Wschodniej. Surowce mogą dotrzeć na czas, podczas gdy informacje o emisjach pojawiają się później lub są podane na niewłaściwym poziomie. Dane mogą również nie dać się jednoznacznie przyporządkować do importowanego produktu. Produkcja może trwać dalej, podczas gdy dział finansowy nadal nie dysponuje kompletną dokumentacją. Pierwsza nieprawidłowość może zatem ujawnić się raczej na etapie ustalania marży, tworzenia rezerw lub rozliczeń na koniec roku, a nie już na etapie opuszczenia fabryki.

Ważniejsze od schematu organizacyjnego są procesy przekazywania zadań

Służby celne wiedzą, co przekroczyło granicę. Dział zaopatrzenia odpowiada za relacje z dostawcami. Dział ds. zrównoważonego rozwoju może zajmować się kwestią emisji, natomiast dyrektor finansowy (CFO) lub dział skarbowy odpowiada za tworzenie rezerw i zarządzanie płynnością. Producenci zobowiązani do przestrzegania przepisów CBAM potrzebują jednego, uzgodnionego rejestru importu i emisji, obejmującego wszystkie te obszary. Te same dane muszą stanowić podstawę dla rejestru CBAM, kalkulacji kosztów produktów, decyzji cenowych oraz późniejszego rozliczania certyfikatów.

W lutym 2027 r. szacunki zostaną przekształcone w zapotrzebowanie na środki finansowe

Kiedy rozpocznie się sprzedaż certyfikatów w Luty 2027 r., Dział Skarbu przechodzi od szacowania ekspozycji do finansowania i realizacji zakupów. W tym momencie towary z 2026 r. mogą być już sprzedane, ceny dla klientów ustalone, a marże kontrybucyjne zaksięgowane. Jeśli koszt nie został przypisany wcześniej, płatność następuje po podjęciu decyzji handlowej, która go spowodowała.

Certyfikaty CBAM powinny zatem stanowić część standardowego systemu kontroli środków pieniężnych w przedsiębiorstwie, a nie odrębnego procesu związanego ze zrównoważonym rozwojem. Dział finansowy musi ustalić, który podmiot prawny jest zobowiązany do posiadania certyfikatów oraz które importy spowodowały ten obowiązek. Musi również śledzić przyjęte założenia cenowe oraz sposób ujęcia tego kosztu w księgach. Informacje te muszą być dostępne, zanim dział skarbowy dokona przepływu środków pieniężnych.

Cotygodniowe ustalanie cen zwiększy częstotliwość kontroli od 2027 roku

Metodologia ustalania cen stosowana przez Komisję opiera się na cztery średnie ważone za poszczególne kwartały w 2026 r. oraz cotygodniowe ceny od 2027 r.. Ten krótszy okres rozliczeniowy zwiększa znaczenie aktualnego rejestru ekspozycji. Departament Skarbu nie musi funkcjonować jak biuro handlu uprawnieniami do emisji, ale konieczne jest regularne uzgadnianie danych dotyczących importowanych towarów, emisji, ekspozycji związanej z certyfikatami oraz płynności.

Pierwszy cykl rozliczeniowy stanowi test modelu operacyjnego na rok 2026

Zanim rozpocznie się zakup certyfikatów, kluczowe prace powinny już zostać przeprowadzone w ramach roku operacyjnego 2026. Zarząd musi mieć jasny obraz podmiotu importującego oraz upoważnionego deklaranta CBAM. Musi również wiedzieć, w jaki sposób zespoły weryfikują dane dotyczące emisji, uwzględniają koszty w kalkulacji kosztów produktów oraz finansują je za pośrednictwem działu skarbowego. Jeśli odpowiedzi na te pytania znajdują się w rękach odrębnych działów, obowiązki deklaranta CBAM mogą pozostać niezrealizowane pomimo formalnego przydzielenia zadań.

Decyzja zarządu ma charakter ekonomiczny, a nie administracyjny

W przypadku niektórych producentów ryzyko to zostanie ograniczone dzięki standardowym decyzjom dotyczącym zaopatrzenia i ustalania cen. Dla innych natomiast presja na marże, restrukturyzacja, proces sprzedaży lub racjonalizacja zakładów spowodują, że kalkulacja stanie się bardziej napięta. Dodatkowy koszt związany z emisjami dwutlenku węgla może wówczas zmienić opłacalność aktywów, które i tak już znajdują się pod presją. W takich sytuacjach tymczasowy dyrektor finansowy (CFO) lub dyrektor operacyjny (COO) może wyznaczyć jedną osobę odpowiedzialną za koordynację działań w obszarach celnym, zaopatrzenia, finansów oraz zakładu produkcyjnego. Osoba ta może sprawować kontrolę operacyjną do czasu przywrócenia stałej struktury organizacyjnej.

Zarząd musi jeszcze zdecydować, jakie obciążenia finansowe dany składnik aktywów jest w stanie ekonomicznie udźwignąć. Może on pokryć ten koszt samodzielnie lub przenieść go na innych. Może też zrestrukturyzować model operacyjny, sprzedać część działalności po oszacowaniu ryzyka lub zamknąć moce produkcyjne, które nie zapewniają już wymaganego zwrotu. Producenci zobowiązani do przestrzegania CBAM nie mogą odłożyć tej decyzji tylko dlatego, że wypływ środków pieniężnych z tytułu certyfikatów rozpocznie się później. Logika zobowiązań zaczyna się wraz z importem. Jakość systemu kontroli z 2026 r. pokaże, czy ostateczne zapotrzebowanie na środki pieniężne potwierdzi plan, czy też ujawni marżę, która nigdy nie istniała.